Resmî Instagram hesabımızdaki serdengeçtiler paylaşımı, tarihî bir kavramı yeniden düşünmeye çağırıyor. Bir sözü kültürel hafızamızın parçası olarak yaşatırken, hangi dönemde ve hangi anlamda kullanıldığını bilmek de önemlidir.
Tarihî kullanım
TDV İslâm Ansiklopedisi, serdengeçti terimini Osmanlı savaşlarında ön safta görev alan birliklerle ilişkilendirir. Kavram önce akıncılar, ardından yeniçeriler arasından tehlikeli görevler üstlenen gönüllüler için kullanılmıştır. Özellikle uzun süren kuşatmalardaki görevleriyle anılırlar. Bu nedenle serdengeçtilik, tek bir kıyafet veya bütün dönemlere yayılan değişmez bir askerî sınıf olarak düşünülmemelidir.
Mecazi anlam ve sorumluluk
Kurum paylaşımımızda kavram, bir ülküye bağlılığı ve sorumluluk almaktan kaçınmamayı anlatan mecazi bir anlam da taşıyor. Tarihî bir askerî görevin tanımıyla bugünün gönüllü toplumsal çalışmalarını birbirinden ayırmak gerekir.
Bugün ortak geleceğe katkı; kültürü öğrenmek ve aktarmak, dayanışmayı büyütmek, verilen sözü tutmak ve topluma emek vermekle karşılık bulur. Geçmişin kavramları üzerine düşünürken insanların yaşamını ve onurunu gözeten bu sorumluluk anlayışını önemsiyoruz.
Görsel ve kaynak
Kapak, kurumumuzun Instagram’da yayımladığı temsili tarihî afiştir; belirli bir savaşın belgesel görüntüsü değildir. Kavramın ayrıntılı tarihini ve kaynakçasını aşağıdaki ansiklopedi maddesinden okuyabilirsiniz.